Pomidory to warzywa o licznych właściwościach zdrowotnych i leczniczych.
Dzięki bogactwu witamin i soli mineralnych, niewielkiej wartości energetycznej oraz niskiemu indeksowi glikemicznemu ich wpływ na zdrowie i urodę jest kompleksowy, daleko wykraczający poza możliwości wielu innych roślin.
Za ich najcenniejszy składnik uważa się jeden z najsilniejszych antyoksydantów – likopen. Jest to organiczny związek chemiczny zaliczany do karotenoidów.
Likopen jest lepiej przyswajalny przez organizm po zastosowaniu obróbki termicznej. Dlatego też warto spożywać nie tylko świeże pomidory, ale także przetwory z nich, od soków i przecierów zaczynając, na zupach i keczupach kończąc.
Ponieważ likopen należy do związków rozpuszczalnych w tłuszczach, aby w pełni skorzystać z jego dobrodziejstw do dań z pomidorami dodawać należy niewielką ilość tłuszczu, np. oliwę, w celu zwiększenia jego przyswajalności.
Poza likopenem pomidory zawierają także witaminę C, witaminę A, witaminę K, potas, mangan, kwas foliowy, witaminę B6, magnez, witaminę E, miedź, biotynę, witaminę B3, witaminę B1, witaminę B2, wapń, żelazo, kwas pantotenowy, cynk, cholinę.
Zalecane dzienne spożycie naturalnego likopenu to minimum 15 mg. W Polsce jego średnie spożycie to od około 6.5 mg do 7.5 mg na dobę.
1. Pomidory zmniejszają ryzyko rozwoju chorób układu krążenia
Likopen zapobiega utlenianiu frakcji LDL cholesterolu. Powoduje wolniejsze odkładanie się płytek miażdżycowych w naczyniach. U osób z chorobą nadciśnieniową obniża ciśnienie krwi. Zmniejsza ryzyko zawału mięśnia sercowego.
Witamina C hamuje syntezę cholesterolu i usprawnia jego metabolizm. Wpływa także na obniżenie ciśnienia tętniczego.
Potas zwiększa wydalanie sodu przez nerki, obniża ciśnienie tętnicze i wywiera pozytywny wpływ na pracę mięśnia sercowego.
2. Pomidory opóźniają starzenie
Według teorii wolnorodnikowej Denhama Harmana starzenie się organizmu jest skutkiem nagromadzenia się w komórkach organizmu zniszczeń spowodowanych stresem oksydacyjnym.
Stres oksydacyjny występuje, gdy w organizmie dojdzie do zachwiania równowagi między wolnymi rodnikami tlenowymi, a przeciwutleniaczami.
Jedynym skutecznym sposobem by temu stanowi zapobiec jest obecność w diecie dużej ilości produktów bogatych w antyoksydanty.
Pomidory są jednym z najlepszych. Silne właściwości przeciwutleniające mają obecne w nich likopen, witamina C, witamina A, witamina E, mangan, cynk i miedź.
3. Pomidory pobudzają produkcję kolagenu i wpływają na wygląd skóry
Spożywanie pomidorów może przyczynić się do zwiększenia sprężystości i gęstości skóry, zmniejszenia jej szorstkości i głębokości zmarszczek.
Likopen aktywuje syntezę prokolagenu i chroni włókna kolagenowe przed mikrouszkodzeniami.
Witamina C stymuluje wytwarzanie kolagenu i potrafi nawet kilkukrotnie zwiększyć jego syntezę.
Witamina A pobudza syntezę kolagenu oraz stymuluje różnicowanie keratynocytów i regenerację naskórka.
4. Pomidory zmniejszają ryzyko rozwoju niektórych typów nowotworów
Badania analizujące wpływ likopenu na rozwój raka prostaty wykazały, że spożywanie przez mężczyzn 18 mg tego związku dziennie przez okres sześciu lat zmniejszyło u nich ryzyko zachorowania o prawie 20% w porównaniu z tymi, którzy spożywali 3 mg likopenu na dobę.
Inne badania potwierdziły przeciwnowotworowe działanie likopenu w przypadku raka jelita grubego, odbytnicy, płuc, piersi, jajnika i wątroby.
Z kolei witamina C i witamina A przeciwdziałając uszkodzeniom i mutacjom w DNA zmniejszają ryzyko zachorowania na raka przełyku, jamy ustnej, krtani, trzustki, pęcherza moczowego, żołądka, szyjki macicy, płuc, piersi i okrężnicy.
5. Pomidory wpływają na zdrowie oczu
Pomimo iż likopen w przeciwieństwie do innych karotenoidów nie znajduje się w tkance oka, dzięki swoim zdolnościom do odnawiania innych przeciwutleniaczy pomaga chronić oczy przed chorobami wywołanymi działaniem wolnych rodników, np. AMD.
Witamina A uczestniczy w syntezie rodopsyny odpowiedzialnej za odbieranie bodźców wzrokowych i widzenie przy słabym oświetleniu. Jej obecność w pożywieniu zapobiega rozwojowi kurzej ślepoty.
Witamina C obecna w cieczy wodnistej wypełniającej przednią komorę oka dzięki swoim antyoksydacyjnym właściwościom przeciwdziała zaćmie starczej.
6. Pomidory wpływają na zwiększenie przyswajalności żelaza niehemowego
Aby żelazo niehemowe stało się wartościowe dla organizmu musi przekształcić się do żelaza hemowego.
Do tego procesu niezbędna jest witamina C. Potrafi ona nawet trzykrotnie zwiększyć przyswajalność tego minerału.
Jest to ważne szczególnie dla wegan i wegetarian, których dieta pozbawiona jest pochodzącego z produktów mięsnych żelaza hemowego.
Żelazo hemowe ma dużo większą biodostępność (30%), niż żelazo niehemowe (10 %).
Spożywanie przez osoby na diecie bezmięsnej dużej ilości produktów bogatych w witaminę C chroni je przed anemią, będącej skutkiem deficytu żelaza w diecie.
7. Pomidory wspomagają odchudzanie
Witamina C i kwas foliowy uczestniczą w przemianach tyrozyny. Ich niedobór zaburza utlenianie tego aminokwasu.
Tyrozyna wpływa na utrzymanie właściwego tempa metabolizmu, zapobiega otłuszczeniu mięśni, zmniejsza apatyt i ilość tkanki tłuszczowej.
Pomidory charakteryzują się także niską kalorycznością – zaledwie około 18 kcal w 100 gramach. Dlatego stosowane mogą być z powodzeniem w diecie odchudzającej.
8. Pomidory zabezpieczają skórę przed promieniowaniem UV
Badania kliniczne wykazały, że skóra osób spożywających likopen jest bardziej odporna na promieniowanie UV.
Zmniejszeniu pod wpływem likopenu ulega ilość uszkodzeń mitochondrialnego DNA komórek skóry, które są jedną z głównych przyczyn fotostarzenia się skóry, czyli procesu starzenia się zachodzącego w wyniku promieniowania UV.
Witamina A również chroni przed skutkami nadmiernej ekspozycji na słońce i przyśpiesza leczenie poparzeń słonecznych.
Tyrozyna stymuluje produkcję melaniny, dzięki której promieniowanie UV nie przenika do głębszych warstw skóry.
W tworzeniu melaniny pełniącej rolę fotoprotektora uczestniczy również miedź.
9. Pomidory wpływają na poprawę samopoczucia.
Magnez przywraca równowagę psychiczną, redukuje stres, poprawia jakość snu. Nazywany jest naturalnym lekiem uspokajającym.
Potas reguluje gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu. Bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych. Jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.
Witamina B6 i kwas foliowy uczestniczą w syntezie nazywanej hormonem szczęścia serotoniny.
Tyrozyna poprawia nastrój, zwiększa odporność na stres, niweluje zmęczenie psychiczne, działa antydepresyjnie.
10. Pomidory polecane są w diecie cukrzyków
Pomidory są warzywem o niskim indeksie glikemicznym.
IG świeżego pomidora to 30.
Nieco wyższy jest indeks glikemiczny soków pomidorowych, przecierów i suszonych pomidorów – 35.
Wyjątek stanowi keczup. Jego IG to aż 55 i z tego powodu diabetycy powinni uważać z jego spożyciem.