Witamina D – właściwości i funkcje w organizmie
Witamina D nazywana jest często witaminą słońca z powodu kluczowego udziału promieniowania UVB w jej syntezie. Swoją budową, metabolizmem i pełnionymi w organizmie funkcjami przypomina bardziej hormon dokrewny, niż tradycyjną witaminę. Występuje w wielu formach, ale na szczególnie wyróżnienie zasługują jej dwie postacie: D2 i D3. Witamina D2 (ergokalcyferol) produkowana jest pod wpływem promieni słonecznych w organizmach roślinnych, grzybach i drożdżach. Z kolei D3 (cholekalcyferol) powstaje w skórze ludzi i zwierząt.
Witamina D – funkcje
Mineralizacja kości i zębów – witamina D konieczna jest do prawidłowego wchłaniania wapnia i fosforu z układu pokarmowego. Pierwiastki te stanowią główny budulec mineralny kości i zębów. Odpowiadają za ich gęstość, twardość i wytrzymałość na urazy. Obecność witaminy D jest istotna zarówno w okresie intensywnego wzrostu młodego organizmu, kiedy kształtuje się jego układ kostny, jak i w wieku dorosłym w profilaktyce i leczeniu osteoporozy i osteomalacji.
Wzmocnienie układu immunologicznego – witamina D reguluje aktywność zarówno wrodzonej, jak i nabytej odporności. Jej deficyt wpływa na rozwój wielu chorób autoimmunologicznych, infekcyjnych i nowotworowych. Witamina D poprawia stan zdrowia chorych na gruźlicę i astmę. Pomaga w leczeniu bakteryjnych i wirusowych infekcji górnych dróg oddechowych, w tym grypy. Zmniejsza także ryzyko zachorowania na chorobę Hashimoto oraz niektóre typy nowotworów, m.in. nowotwór jelita grubego, piersi, prostaty, okrężnicy, jajników, macicy, pęcherza moczowego, żołądka, przełyku.
Ochrona układu sercowo – naczyniowego – witamina D obniża ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego oraz zmian miażdżycowych. Kontrolując ciśnienie krwi, zmniejsza niebezpieczeństwo zawału serca, udaru mózgu i innych chorób układu krążenia. U osób z niewydolnością serca poprawia jego zdolność do pompowania krwi.
Przyrost masy mięśniowej i zwiększenie zdolności wysiłkowych organizmu – witamina D wpływa pozytywnie na wytrzymałość mięśni na zmęczenie, zwiększa ich siłę oraz szybkość skurczu. Dodatkowo aktywizując syntezę około 200 różnych białek przyczynia się do budowy masy mięśniowej. Ma to znaczenie nie tylko dla sportowców, ale przede wszystkim dla osób starszych, gdyż wraz z wiekiem ilość mięśni maleje.
Wsparcie w zapobieganiu i leczeniu stwardnienia rozsianego – naukowcy na podstawie badań prowadzonych pod różnymi szerokościami geograficznymi doszli do wniosku, że choroba ta występuje rzadziej w regionach o dużym nasłonecznieniu, np. w okolicach równika oraz wśród osób mających łatwy dostęp do żywności bogatej w witaminę D, np. do tłustych morskich ryb. Zauważono także związek pomiędzy stężeniem witaminy D w organizmie a przebiegiem SM, między innymi ilością rzutów, siłą mięśniową, stopniem niepełnosprawności.
Pomoc w zajściu w ciążę – witamina D oddziałuje zarówno na płodność kobiet, jak i mężczyzn. W przypadku kobiet dbając o równowagę hormonalną, pomaga wyregulować cykl owulacyjny i ułatwić dojrzewanie komórek jajowych. U mężczyzn z kolei wpływa na liczbę plemników, jakość nasienia oraz prawidłowy poziom androgenów. Działając w ten sposób witamina D zwiększa szanse na zapłodnienie.
